Job de Wit

«
»

Aan het werk, flashback

Common people

07.10.08 | Reageren?

Hiphop-double-bill in de stad gisteren, met eerst Common in Paradiso en daarna N*E*R*D in de Melkweg. Ruim tien jaar geleden zag ik Common voor het eerst op het Drum Rhythm Festival (met zijn toenmalige band A Black Girl Named Becky in de Gashouder) maar later werd ik pas echt fan, met de cd Like Water For Chocolate. Dit is mijn recensie uit OOR 7 van 2000:

COMMON
LIKE WATER FOR CHOCOLATE (MCA/UNIVERSAL)
Op zijn vorige album (’97) deed rapper Common een duet met Lauryn Hill. Like Water For Chocolate, zijn vierde en genoemd naar het boek Como Agua Para Chocolate van Laura Esquivel, laat een lange rij bekende en veelzeggende namen horen. Common (als in common sense, echte naam Rashid Lynn) heeft samengewerkt met ondermeer The Roots, Jay Dee, D’Angelo, Mos Def, Femi Kuti en DJ Premier. Ze dragen bij aan Commons groei als artiest. Dit is real Hip-Hop music for the soul, y’all zoals hij terecht zegt in “The 6th Sense”. Maar Common blijft moeilijk te plaatsen. Hij kan heel sociaal bewogen en menslievend voor de dag komen. Maar net zo goed scheldt hij zijn opponent uit voor flikker of is iemand een sell-out ‘net zoals een dread met een blanke vriendin’. Common speelt met die verwarring. Hij is een begaafde mc met een warme stem die doet luisteren. Er zijn veel live gespeelde en gezongen stukken, maar het blijft een hiphop-album. Dat met een lengte van zo’n vijf kwartier echt te lang is, de ambities van Common ten spijt. De beste tracks, zoals het opzwepende “Heat” en het hartstochtelijke “The Light”, horen wel tot het beste wat deze muziek te bieden heeft. JOB DE WIT

Vooral “The Light” heb ik veel op de radio gedraaid in die jaren. De meest omstreden cd uit Commons discografie is Electric Circus, veruit mijn favoriet van hem. In OOR 1 van 2003 recenseerde ik die samen met een al even briljante nieuwe plaat van The Roots.

THE ROOTS
PHRENOLOGY (MCA/UNIVERSAL)
COMMON
ELECTRIC CIRCUS (MCA/UNIVERSAL)
Op de valreep van 2002 verscheen een aantal indrukwekkende hiphop-albums. Veelal net te laat voor de jaarlijstjes, maar precies op tijd voor de sint- en kerstplatenbonnen. The Roots en Common komen niet zomaar even met een nieuw, zoveelste (hun zesde en vijfde, respectievelijk) plaatje. Even kort door de bocht: hier heb je de Kid A en –B van de hiphop. Nieuwe geluiden, fans op het verkeerde been, een paar knappe artistieke stappen voorwaarts. Roots-drummer Ahmir ‘?uestlove’ Thompson is medeproducer van beide albums. Niet dat hij veel drumt op Electric Circus, waar de verrassende, expres onfunky drumcomputerbeats van Jay Dee alias Dilla een unieke puls geven aan de hardcore-psychedelica. Rapper Common geeft blijk van een zeldzaam open blikveld. Hij trakteert ondermeer op uitgespeesde orgelsolo’s, charleston-invloeden en een Stereolab-refrijn van zangeres Laetitia Sadier. Op Phrenology vieren The Roots de aanwezigheid van nieuwe gitarist Ben Kinney met een alleszins geloofwaardig punknummer van 25 seconden en een sterke rock-‘n’-rollsong, “The Seed”. Wie nog steeds beschaafd-jazzy muziek met ‘echte’ instrumenten verwacht van deze band uit Philadelphia, mag zijn borst nat maken voor een strakke sample-track in “Rock You” en zowaar een geloopte “Apache”-breakbeat in “Thought @ Work”. Voorman Black Thought blinkt net zo goed uit op Phrenology. Als hij een solo-artiest was geweest, zou zijn naam al lang in de topvijf van beste actieve rappers staan. In “Water” richt hij zich rechtstreeks tot Malik B, de andere rapper van The Roots die niet is te horen op Phrenology omdat hij kennelijk nogal de weg kwijt is: You need to walk straight, master your high / Son, you missin’ out on what’s passin’ you by / I done seen the streets suck a lotta cats dry. De tweede helft van de track is een bepaald ongemakkelijke geluidscollage, alsof Malik B zijn drugsverslaving heeft weten te vangen in geluid. Dan is de psychedelische vibe van soulhippie Common even wat onschuldiger, al kan de rapper verbaal flink van zich afbijten. Hij scheldt echter niemand meer (zoals op zijn vorige album) uit voor faggot. In “Between Me, You & Liberation” vertelt hij hoe één van zijn beste vrienden uit de kast kwam. Samen met zijn verloofde Erykah Badu schiet hij even te ver door in het bizarre “Jimi Was a Rock Star” (het album werd opgenomen in de Electric Lady Studios), maar vaker wel dan niet klinkt Electric Circus als een spannend nieuw hoofdstuk hiphophistorie. It’s a new wave, come on! JOB DE WIT

Voor OOR 2 van datzelfde jaar had ik een telefonisch interview met Common:

COMMON

I used to rock shit to please niggers, rapt Common op zijn nieuwe album. Now I write shit to freeze niggers. Met andere woorden: zet je schrap voor Electric Circus, de Kid A van de hiphop. Vrijheid en progressie zijn de sleutelwoorden voor een rapper die meer dan ooit zichzelf zegt te zijn.

door Job de Wit

Het is bepaald een uniek geluid, dat van Commons eind vorig jaar verschenen Electric Circus. Een hiphop-plaat met medewerking van Prince en Stereolab. Met weinig samples maar met het nadrukkelijke stempel van The Soulquarians. Dat is het productieteam van Ahmir ‘?uestlove’ Thompson van The Roots, toetsenist James Poyser (bekend van zijn werk voor Lauryn Hill) en beatmeester James Yancey alias Dilla. De drie werkten ook aan Commons vorige album Like Water For Chocolate (’00), maar waar die plaat een organische neosoul-sound neerzette, zweeft Electric Circus op dunne drumcomputerbeats en psychedelische orgelsolo’s.

EEN PAAR TITELS GEVEN DE MODUS OPERANDI aardig weer: “Soul Power”, “Between Me, You & Liberation” en wat dacht u van “Aquarius”. Zoals een andere zwarte hippie meer dan dertig jaar geleden al zei: Free your mind and your ass will follow. Bij het verschijnen van die gelijknamige Funkadelic-LP was Lonnie Rashid Lynn nog niet eens geboren. Inmiddels heeft hij vijf hiphop-albums op zijn naam staan, waarop hij zijn muzikale horizon elke keer weer een stukje heeft opgeschoven. Eerst onder de naam Common Sense en sinds ’95, toen er al een band met die naam bleek te bestaan, als kortweg Common. Maar alledaags, common, is Common dus niet. Wel moe, want hij heeft gisteravond met zijn band opgetreden in New York, de stad waar hij vier jaar geleden van Chicago naartoe is verhuisd. De vage hippietaal die de rapper soms bezigt, wordt er alleen maar vager op. Common heeft op Electric Circus vooral ‘zichzelf’ willen zijn, en ‘vrij’. Hij is op zijn nieuwe plaat meer zichzelf dan ooit tevoren, vind hij. We horen een meer ‘open’ Common, eentje die meer begrijpt, die geduldiger is en beter kan luisteren. Momenteel luistert de rapper vooral naar Miles Davis en John Coltrane. ‘In de opnameperiode hebben we voortdurend naar Miles Davis geluisterd. Bitches Brew.’
Niet dat Electric Circus zo jazzy is geworden, al grijpt het met zangeres Jill Scott opgenomen “I Am Music” opvallend terug naar het New Orleans van de jaren twintig. Avontuur en experimenteerzucht zijn wel kernbegrippen. Eén van de meest opvallende nummers op Electric Circus is “New Wave”, waarvan het refrijn helemaal in de stijl is van de Engelse cultband Stereolab. Het wordt gezongen door Laetitia Sadier van diezelfde groep. Common ziet zichzelf ‘op mijn surfplank’ bovenop de golf. ‘Het is tijd voor een nieuwe verandering in de hiphop. En ik ben één van de artiesten die daarvoor gaat zorgen.’ De golf is al een tijdje onderweg. ‘Het is begonnen met de Jungle Brothers, De La Soul en A Tribe Called Quest. Het ging verder met The Pharcyde, The Roots en ikzelf maar ook OutKast, Cee-Lo en Mos Def houden ’m in beweging.’ Wat al die artiesten gemeen hebben is dat het ‘creatieve en vernieuwende geesten’ zijn.

BIJNA TEGELIJKERTIJD MET ELECTRIC CIRCUS kwam de nieuwe cd uit van The Roots, Phrenology. De hiphop-band uit Philadelphia is goed bevriend met Common en deelt zijn grensoverschrijdende muzikale ambities. Ook Phrenology wijkt behoorlijk af van de gangbare paden. Op het message-board van Okayplayer.com, de website van beide acts, lopen de meningen behoorlijk uiteen. De twee albums zijn misschien wel de Kid A en –B van de hiphop. ‘Ha ha, dat is een enorm compliment,’ vindt Common. ‘Ik houd echt van Radiohead.’ En net als Radiohead is hij niet bang dat sommige fans zijn nieuwe muzikale richting hoofdschuddend aan zich voorbij laten gaan. ‘Ik zou mijzelf en mijn meegroeiende fans geen recht doen als ik niet zou doorgeven wat ik heb geleerd, hoe ik mij heb ontwikkeld en wat ik dope vind.’ De belangrijkste ontwikkeling op  Electric Circus vindt Common zijn ‘besef dat hiphop precies zo mag klinken als we zelf willen.’ Geen regels.
Maar ja, als platen wilt verkopen en geld wilt verdienen dan moet je geen al te gekke dingen doen. ‘Het kan zijn dat je dus niet zo veel verkoopt als meer traditionele artiesten, maar daar kies je voor als je iets maakt dat outta the box is. En ik geloof dat creatieve en originele artiesten lang meegaan.’ Common zelf gaat al meer dan tien jaar mee.  ‘Het gaat hartstikke goed. Ik ben alleen een beetje moe van alle optredens. We hebben gisteravond nog gerockt. De show is te gek, we nemen het weer een stapje verder.’ De band heet, al jaren, A Black Girl Named Becky en over een paar maanden komen ze weer naar Europa, belooft Common.

NAAST JILL SCOTT EN LAETITIA SADIER zingen ook Mary J. Blige en Erykah Badu mee op Electric Circus. Die laatste figureert niet alleen vanwege haar enorme tulband prominent tussen 86 verschillende inspiratiebronnen die Commons kale schedel omringen op de hoes van de cd. Badu is de vriendin van Common. I’m getting married soon rapt die in “Aquarius” maar als je hem daar op aanspreekt, ontkent hij het net zo goed. Verder niets dan mooie woorden over zijn grote liefde. Samen zingen ze het bizarre duet “Jimi Was a Rockstar”, dat net als een groot deel van Electric Circus is opgenomen in de ooit door Jimi Hendrix gebouwde Electric Lady Studios in New York. Je moet je wel erg open, progressief en vrij voelen om je toch niet éven achter je oren te krabben als je dit nummer hoort. ‘De platenmaatschappij heeft mij gewoon laten doen wat ik wilde,’ verklaart Common. ‘Pas op het laatst kwamen ze checken of er nummers bij zaten waar ze mee naar de radio kunnen.’ En laat dat nu het moment zijn geweest waarop hitproducers The Neptunes in beeld kwamen. Ze leverden twee tracks, waaronder eerste single “Come Close”. Geen compromis, vindt Common. ‘Het was te gek om met ze te kunnen werken! Ik had helemaal niet het gevoel dat ik mijn kunst compromitteerde. Het was juist een zege. Zij geven je goede, progressieve muziek die de massa kan bereiken. Maar dat kunnen The Soulquarians ook, hoor.’

COMMON HEEFT OOK TEKSTUELE PROGRESSIE GEBOEKT. Waar hij op zijn vorige plaat nog het scheldwoord faggot hanteerde, maakt hij in “Between You, Me & Liberation” juist een gebaar naar de homoseksuele medemens. Het derde couplet gaat over het accepteren van een vriend die uit de kast komt. Geen waargebeurd verhaal, zegt Common, wat de onderwerpkeuze des te opmerkelijker maakt. ‘Ik denk dat ik progressie boek door mijzelf uit te dagen om te rappen over verschillende ritmes en muzieksoorten, om te zingen en om onderwerpen aan te snijden waar de meeste cats van afblijven.’
Zeker voor een bekende hiphopper zet Common een paar flinke stappen. Bij een witte rockster als Thom Yorke of Beck zou niemand er van opkijken. Het lijkt of zulke muzikanten zich, van de media, de industrie en het publiek, meer kunnen of mogen veroorloven. Terwijl ondertussen monkeys dance around for MTV slots, zoals Common rapt in “New Wave”. ‘Een witte artiest heeft veel makkelijker toegang tot de massa,’ erkent hij. ‘Het is niet zozeer dat ik daar iets aan wil doen. Er zijn nog zoveel meer slechte zaken in de wereld dat ik mij daar niet druk over ga maken. Het is een obstakel waar we overheen moeten. Maar er zijn mensen die niet te eten hebben. Dat is pas erg. Ik ben dankbaar. Ik werk hard. En zo zit de wereld nou eenmaal in elkaar.’

Electric Circus was geen hit, en het Soulquarians-ideaal (in onderlinge samenwerking wordt een progessieve zwarte soul/hiphop/funk/popmuziek op de kaart gezet) viel uit elkaar. Met Be (2005) en vorig jaar Finding Forever maakte Common met veel succes twee brave, verantwoorde platen voor de doelgroep. In Paradiso zette hij met een zeer gelikte show de hele tent professioneel op zijn kop terwijl ik er mijn vinger op probeerde te leggen waar het mis was gegaan tussen Common en mij. Hij boeit me niet meer.

Tags: , , ,

Plaats uw reactie

Wees aardig. Hou het schoon. Stay on topic. En geen spam natuurlijk.


«
»