Job de Wit

«
»

flashback

Lived his life off the wall

06.26.09 | 2 Reacties

Club classics

De eerste mensen die vannacht bij de derde editie van The House of Dolls binnendruppelden, brachten het nieuws mee: Michael Jackson is dood. Ik geloofde het niet meteen. Hij zal wel zijn teen gestoten hebben, en zich meteen in het ziekenhuis hebben laten opnemen. Maar de bevestiging kwam snel, en gelukkig kon Sandeman nog even langs mijn huis rijden om m’n Michael Jackson-cd’s mee te nemen. Jackson 5, Jacksons en Off the Wall-MJ is altijd raak op de dansvloer.

In 2001, ter gelegenheid van de release van Invincible, zijn allerlaatste album, schreef ik onderstaand stuk voor OOR 22.

Het is negentien jaar na Thriller maar Michael Jackson wil nog steeds scoren. Hij is de enige artiest die al in de jaren zestig actief was en nog steeds strijdt om de gunst van het grote publiek. De opkomst en ondergang van een reputatie.

door Job de Wit

Deze week verschijnt Invincible, het nieuwe album van Michael Jackson, zijn vierde sinds Thriller. Die lp uit 1982 is de hoeksteen van zijn discografie, de molensteen om de nek van zijn muzikale ontwikkeling, het nooit meer door wie dan ook geëvenaarde populariteitsrecord van de popmuziek. Thriller schoot een voormalig wonderkind met een verknipte jeugd, een zwart tieneridool met geniale trekjes, een verlegen Jehova’s getuige, een disco-superster in een baan om de aarde waar hij nooit meer aan heeft weten te ontsnappen.

ELK NUCHTER JONGMENS ZOU DUIZELEN van het succes dat hij begin jaren tachtig vergaart. Michael Jackson sluit zich op in zijn Neverland en blijft achter in zijn eigen wereld. Af en toe komt hij naar buiten. Hij bewijst keer op keer geen notie te hebben van het leven van gewone mensen. Tegelijkertijd is het diezelfde wereldvreemde Jackson, de man die grenzeloze zelfverheerlijking moeiteloos in evenwicht houdt met tomeloze liefde voor Alle Kinderen Van De Wereld, die keer op keer vele miljoenen fans aan zich weet te binden. De media hebben hem al lang voor gek verklaard. Een ogenschijnlijk catastrofaal slecht PR-beleid krijgt Jackson niet klein. Of wordt 2001 dan eindelijk het jaar van de rekening? Van de fanfare en het kabaal die traditiegetrouw bij een MJ-comeback hoort, is weinig te merken. Zowel pop als r&b hebben in Jacksons afwezigheid allerminst stil gestaan. Heeft Michael Jackson (43) nog iets te zoeken in het jaar 2001? Dat hij er voor blijft gaan, bewijst Invincible. Het is geen cd van een artiest die het eens rustig aan gaat doen. Zijn laatste single “You Rock My World” is ’s mans grootste hit in jaren. De magie lijkt nog te werken, als hitnoteringen als maatstaf gelden. Die conclusie laten we met een gerust hart over aan Jacksons advocaten, managers en accountants, die tot de meest gehaaide in de muziekindustrie mogen worden gerekend. Met dank aan de marketingdeskundigen wordt een vergelijkend warenonderzoek wel erg makkelijk gemaakt. Onlangs kwamen vier MJ-albums opnieuw in de handel, deze keer als ‘special edition’. Laten we “You Rock My World” eens naast “Rock With You” leggen. Gewoon omdat het lekker bekt.

MICHAEL JACKSON IS AL EEN ENORME STER als Thriller verschijnt. Op maandag 4 december 1978 beginnen onder leiding van producer Quincy Jones de opnames van Off the Wall, Jacksons eerste solo-album als volwassene. De twintigjarige zanger heeft dan al zo’n vijftien lp’s met zijn broers gemaakt, evenals vier solo-albums. Deze keer is alles anders. Een nieuw label, een nieuwe producer, nieuwe songschrijvers waaronder, niet onbelangrijk, Michael Jackson zelf. Off the Wall is een succes bij critici en publiek. Op de hoes straalt een jonge knaap in smoking met een gezonde afro op zijn bol. Deze foto is opvallend afwezig van de nieuwe ‘special edition’, waar Michaels witte sokken (oorspronkelijk de achterhoes van de lp) de voorkant ontsieren. Er staan maarliefst vier Amerikaanse toptienhits op Off the Wall, waaronder twee nummer-éénhits. De eerste is openingsnummer “Don’t Stop ’Til You Get Enough”, een energieke, soepele discotrack die door Jackson zelf is geschreven. De muziek wordt gespeeld door een top-band, samen met de fenomenale blazerssectie van Jerry Hey, die ook op Thriller veel goed werk zal verrichten. “Rock With You”, een bonafide dance-classic, is als derde single van Off the Wall opnieuw een nummer-één in de VS. Tijdloze nummers als “Rock With You” zijn de reden dat Michael Jackson nog steeds op de belangstelling mag rekenen op mensen die van zijn latere muziek warm noch koud worden. De onbekommerdheid en de souplesse die hier van Michael Jackson af spat, heeft hij nooit meer terug gevonden. Zelfs niet op Thriller, zijn meesterwerk.

MICHAEL JACKSON, MISKEND? Dat vind hij zelf nog steeds, maar in 1982 had hij er reden toe. Off the Wall verkocht tien miljoen stuks, maar werd in zijn ogen beschouwd al een goeie lp ‘voor een disco-plaat’ en won maar één Grammy Award (beste r&b-nummer, “Don’t Stop ’Til You Get Enough”). Na het Triumph-album met de Jacksons in 1980, inclusief de grote hit “Can You Feel it”, neemt hij revange. Niets aan Thriller verraadt enige druk om Off the Wall te overtreffen. Met het grootste gemak stoomwalst de plaat over de verwachtigen. De lp verschijnt in december 1982, voorafgegaan door “The Girl is Mine”, een duet met Paul McCartney. In geen tijd is Michael Jackson alomtegenwoordig op een manier die nadien niet meer is vertoond. Thriller, opnieuw geproduceerd samen met Quincy Jones, lijkt alleen maar singles te bevatten en breekt het ene record na het andere. De plaat staat 37 weken op nummer één in de VS. Al in 1984 is Thriller de best verkochte lp allertijden en wint de plaat zeven Grammy’s (en niet acht, zoals op de hoes van de ‘special edition’ staat – Michael Jacksons achtste Grammy day jaar was voor de voorlees-lp E.T. – The Extra Terrestrial). Michael Jacksons videoclips steken met kop en schouder uit boven de rest, niet in de laatste plaats dankzij de virtuoze, door James Brown geïnspireerde danspasjes. “Billie Jean” is de eerste clip van een zwarte artiest die wordt vertoond op MTV, waarmee de crossover van zwarte muziek naar het grote witte publiek wordt gesymboliseerd. Die muzikale en sociale dijkdoorbraak heeft blijvende gevolgen gehad. Inmiddels zijn er wereldwijd ruim 51 miljoen Thrillers over de toonbank gegaan en is ’t het best verkochte album allertijden. Wie de jaren tachtig bewust heeft meegemaakt, kan de zeven (!) hits nog altijd dromen. Toch loont het de moeite om Thriller nog eens op te zetten. De plaat is niet kapot te krijgen. Net als de ‘special editions’ van Off the Wall en Bad bevat die van Thriller interview-fragmenten met producer Quincy Jones en songschrijver/arrangeur Rod Temperton en een paar demo’s en bonustracks. Jammergenoeg ontbreekt single-b-kant “Can’t Get Outta the Rain”. Leuker: een extra stukje Thriller-rap van horror-acteur Vincent Price.

MICHAEL JACKSONS BESTE VRIENDEN ZIJN EEN LAMA EN EEN CHIMPANSEE, hij slaapt in een zuurstoftent, hij heeft een pretpark in de achtertuin en hij speelt er met jonge kinderen. Al die verhalen stammen al uit de jaren tachtig. Ze worden in de loop der jaren alleen maar meer bizar en sinister. Hoewel Jackson keer op keer ‘de media’ de schuld geeft van het verspreiden van leugens en ze verkettert vanwege hun opdringerigheid, moet hij toch ook weten dat hij het ze erg makkelijk maakt. Jackson is niet alleen één van de meest bekende mensen op aarde, maar hij doet ook heel vreemde dingen. Wat niet helpt is de excessieve plastische chirurgie die Jackson op zichzelf heeft losgelaten. Zonder te overdrijven kan je zeggen dat hij een geheel ander gezicht heeft als die frisse knul op de hoes van Off the Wall. En hij is er bepaald niet op vooruit gegaan. Jackson is er steeds enger uit gaan zien en hij lijkt zelf ook van te zijn geschrokken. ’s Mans gezicht wordt in de clip van “You Rock My World” opvallend vaak uit beeld gehouden door hoed danwel schaduw. En van wie die neus is op de hoes van Invincible weet ik niet, maar niet van de Michael Jackson die we af en toe te zien krijgen. Dat zijn steeds blekere huidskleur moet worden toegschreven aan de huidziekte vitiligo vertelt Jackson pas in 1993, in de tv-special Michael Talks to Oprah. Veel te laat om roddel en achterklap te vermijden. Het jaar 1993 is vooral een rampjaar vanwege de affaire Jordy Chandler. Het dertienjarige jongetje (of liever: diens vader) beschuldigt de grote kindervriend van ontucht. Hoewel de claim nimmer hard is gemaakt, is Michael Jacksons reputatie definitief om zeep geholpen. Hoewel het begrijpelijk is dat ook een onschuldige megaster geen trek heeft in een live uitgezonden real-life rechtbankdrama over zijn eigen seksleven, lijkt de manier waarop Jackson een eind weet te maken aan de affaire niet overtuigend. Twintig miljoen dollar (naar verluid) wordt betaalt om van de familie Chandler geen kwaad woord meer te horen. Alle affaires en rare verhalen leiden de aandacht af van Michael Jacksons muziek. Gelukkig wel.

DE LANG VERWACHTE OPVOLGER van Thriller is Bad. U zegt het. De plaat verschijnt in 1987 en verkoopt in Amerika nog geen derde van zijn voorganger, wereldwijd minder dan de helft. Opnieuw is de productie in handen van Jones en Jackson maar de sjeu is er echt af. Bad kan alleen maar tegenvallen, maar ook zonder de vergelijking met Thriller stelt het album niet veel meer voor. Met uitzondering van de ballad “I Just Can’t Stop Loving You”, een duet met Siedah Garrett, en misschien nog “Leave Me Alone” valt er weinig te genieten. Het nummer “Dirty Diana” is niet het eerste (“Heartbreak Hotel” op Triumph, “Billie Jean”) en niet het laatste (“Heartbreaker” op Invincible) bewijs dat Jackson zich bij de vrouwelijke soort niet op zijn gemak voelt. De neerwaardse trend wordt in de VS voortgezet met Dangerous (1991), dat alweer minder verkoopt (nog altijd zo’n zeven miljoen), al doet-ie het wereldwijd iets beter dan Bad. Het herkenbare ‘Michael Jackson-geluid’ van de voorgaande vier albums is ingeruild voor een dan actueel swingbeat-sound, die tien jaar later nogal ouderwets en vooral kil aandoet. Producer van de helft van de tracks is de 24-jarige r&b-hotshot Teddy Riley. Zijn “Remember the Time” is niettemin een hoogtepunt in het genre. De ‘special edition’ van Dangerous bevat geen nieuwe tracks. Met “Heal the World” bevat de cd wel een tenenkrommend lijflied voor Alle Kinderen Van De Wereld. Écht genant wordt het pas in 1995 bij de presentatie van de dubbel-cd (grootste hits en nieuwe tracks) HIStory: Past, Present, and Future – Book 1. Er zijn twee conclusies mogelijk: of Michael Jackson is inderdaad de redder van de mensheid, of die man is helemaal gek. Op Bad en Dangerous staat een serie nummers die misschien niet goed zijn, maar altijd nog wel catchy en hitgevoelig. Van HIStory Continues, de cd met de nieuwe nummers, kan je zelfs dát niet zeggen. Het is Jacksons slechtste album in twintig jaar en ondanks de fabelachtige verzameling hits op HIStory Begins worden er niet meer van verkocht dan van Off the Wall. Jackson weet de schijnwerpers op zich gericht met een huwelijk met Lisa Marie Presley, een onsmakelijk lange zoen tijdens de MTV Awards van 1994 en de scheiding nog geen twee jaar later. Zijn nieuwe vrouw heet Debbie Rowe en schenkt de kindervriend eindelijk nageslacht: Prince (1997) en Paris (1998). In 1999 scheidt het stel en Jackson houdt de kinderen. Plaats hier zelf uw cynische opmerking. Spektakel is er niettemin genoeg. Tijd voor muziek.

DE INVLOED VAN MICHAEL JACKSON is tegenwoordig minder in de r&b te horen dan te zien in de videoclips en danspasjes van Britney Spears, Destiny’s Child (“Bootylicious”), *NSync en natuurlijk de apen in het tekenfilmpje bij “Clint Eastwood” van de Gorillaz. Producer van zes Invincible-tracks is de 22-jarige r&b-hotshot Rodney Jerkins, vier zijn van z’n mentor Riley. Hij staat er weer – onoverwinnelijk? Invincible is allicht beter dan HIStory Continues, maar voor goede popliedjes lijk je niet meer bij deze man aan het juiste adres. Hij heeft op het eerste gehoor ongeveer twee smaken: agressieve, gevoelloze machinefunk en sentimentele kitschballades vol overdubs. “You Rock My World” en het zwoele “Break of Dawn” zijn uitzonderingen. Er zijn geen maffe geruchten of bizarre uitspattingen te melden. Michael Jackson is een alleenstaande vader die zijn eigen legende al jaren niet meer kan waarmaken. Hij kan niet meer terug.

Tags: , , , , , , ,

2 Comments

Plaats uw reactie

Wees aardig. Hou het schoon. Stay on topic. En geen spam natuurlijk.


«
»